कमजोर अंकगणित, हारको ह्याट्रिक तोड्ने रहर

राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी, (राप्रपा) नेपालका अध्यक्ष कमल थापाले लामो राजनीतिक जीवनमा सधैं अवसरको शिकार गरेका छन् । आफूलाई हिन्दू राजतन्त्रात्मक नेपालको पक्षमा उभ्याउँदै पटक–पटक सत्ताभोग गरेका उनी राजनीतिक जीवनको एउटा मोडमा गणतन्त्रवादी पनि बने । 

पार्टीको चुनावमा पराजित भएपछि पार्टी फुटाएर नयाँ पार्टी बनाए । अनेकौं प्रयोगहरू गर्दा पनि असफल भएपछि यसपटक उनी पुरानै पार्टीमा फर्किएका छन् त्यो पनि आफैंलाई चुनाव हराउने राजेन्द्र लिङ्देनको नेतृत्व स्वीकार गरेर । यसपटक उनी मकवानपुरबाट काठमाडौं-५ आइपुगेका छन्, २१ फागुनमा हुने निर्वाचनमा चुनावी प्रतिस्पर्धा गर्न । 

थापाका बुवा छत्रबहादुर नेपाली सेनामा कर्णेल थिए । २०१६ सालमा अवकाश भएपछि कर्णेल थापा २०२२ सालमा मकवानपुर बसाइँ सरेपछि काठमाडौंको सेन्ट जेभियर्स स्कुलमा पढ्दै गरेका कमल हेटौंडाको भुटनदेवी माविमा भर्ना भए ।

२०२५ मा पुनः काठमाडौं आएर पद्मोदय हाइस्कुलमा भर्ना भएका कमलले अन्तर माध्यमिक फुटबल प्रतियोगितामा राम्रो कौशल देखाए । त्यसबेला उनका दाजु नेत्रबहादुर थापा नेपाल आर्मीका चर्चित फुटबलर थिए, जो पछि मेजर जनरलबाट रिटायर्ड भए । कमलका भाइ गणेश थापा पनि पछि फुटबलमै उदाए ।

नेतृत्वमा राजेन्द्र लिङ्देनसँग हारेपछि अलग पार्टी खोलेका थापाले २०७९ को चुनावमा नेकपा एमालेलाई संकटको साथी बनाउन खोजे । सूर्य चिह्न लिएर मकवानपुर–१ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवार बनेका उनी तेस्रो स्थानमा सीमित भए ।

मकवानपुर-१ बाट राप्रपाका उम्मेदवार दिपकबहादुर सिंह २७ हजार ८५१ मत ल्याएर विजयी भए । नेपाली कांग्रेसकी महालक्ष्मी उपाध्याय (डिना)ले २५ हजार ४६१ मतसहित निकतम् प्रतिद्वन्द्वी बन्दा थापा २५ जार ४६० मत ल्याएर तेस्रो स्थानमा खुम्चिए । 

३० वर्षदेखि आफूलाई लघारेको एमालेकै काँधमा बन्दुक राखेर पड्काउने थापाको प्रयास असफल भयो । २०४८ यताका सबै चुनावमा उठेका उनको हरेक पटक घम्साघम्सी एमालेकै उम्मेदवारसँग हुने गर्‍यो । चुनावमा एमालेसँगको पौंठेजोरीमा  नमिठो अनुभवहरू सँगालेका उनका लागि सहकार्य पनि परिणाममुखी बनेन । 

२०४८ साल को चुनावमा उनलाई मकवानपुर–१ मा एमालेका कृष्णप्रसाद दाहालले हराइदिए । २०५१ सालको मध्यावधि चुनावमा मकवानपुरको दुवै क्षेत्रबाट उठे । त्यसबेला उनले मकवानपुर–१ मा दाहाललाई हराए, तर २ मा भने एमालेकै विरोध खतिवडासँग हारे ।

२०५६ सालमा मकवानपुर–१ र ३ बाट लडेका थापालाई दुवैतिर एमालेका उम्मेदवारले हराए । १ मा उनै दाहाल र ३ मा वीरबहादुर लामा विजयी भए । २०६४ सालको संविधानसभा निर्वाचनमा मकवानपुर–३ बाट उठेका उनलाई नेकपा (माओवादी)का प्रह्लाद लामिछानेले हराए । २०७० सालमा भने उनी समानुपातिकबाट संविधानसभा आए ।

२०७४ सालमा मकवानपुर–१ बाट उठेका थापा एमालेका उनै कृष्णप्रसाद दाहालसँग हारेका थिए ।  थापालाई जिताउन उनै दाहाललाई एमाले अध्यक्ष केपी ओलीले चुनावी कमाण्डर बनाएका थिए, तर मतदाताले यो गठबन्धन अनुमोदन गरेनन् । 

दुई पटक सांसद, ९ पटक मन्त्री

नेपालमा कमल थापा नै त्यस्ता राजनीतिक खेलाडी हुन्, जसले चुनावमा पटक–पटक पछि परे पनि सत्ताभोगमा अगाडि रहे । उनी जम्मा दुई पटक सांसद भए– एक पटक मकवानपुर–१ बाट जितेर अनि २०७० मा समानुपातिकतर्फबाट । मन्त्री भने ९ पटक भए ।

२०१२ सालमा काठमाडौंको डिल्लीबजारमा जन्मिएका थापा एक समय राष्ट्रिय फुटबल खेलाडी थिए । उनी अखिल नेपाल फुटबल संघको अध्यक्ष, राष्ट्रिय खेलकुद परिषदको सदस्य र एशियाली फुटबल परिसंघको कार्यकारी सदस्य पनि भए ।

राजदरबारनिकट व्यक्तिहरूको प्रोत्साहनमा राष्ट्रवादी मण्डलबाट राजनीतिमा आएका थापा २०५१ पछि निरन्तर चर्चाका छन् । जोसुकैको सरकारमा पनि मन्त्री खान जानेदेखि रातारात दलबदलसम्मका प्रकरणका कारण उनी चर्चित भइरहे ।

हिन्दू राजतन्त्र फर्काउने मुद्दा उठाएर पहिलो पटक सांसद हुँदा नै थापा नेपाली कांग्रेसका शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारमा कानुन, न्याय तथा संसदीय व्यवस्था र स्थानीय विकास मन्त्री भए ।

देउवा सरकार ढलेर लोकेन्द्रबहादुर चन्दको नेतृत्वमा राप्रपा–एमाले सरकार बन्दा उनी आवास तथा भौतिक योजना र परराष्ट्रमन्त्री भए । त्यसपछि सूर्यबहादुर थापाको नेतृत्वमा राप्रपा–कांग्रेस सरकार बन्ने परिस्थिति सिर्जना हुनासाथ क्याम्प परिवर्तन गरेर उनी परराष्ट्र र कृषिमन्त्री बने ।

त्यसबेला चन्दले ‘जहाज डुब्न लागेको थाहा पाउनासाथ मुसा भागेको’ भन्दै कमल थापा प्रवृत्तिमाथि तिखो टिप्पणी गरेका थिए ।

सूर्यबहादुर थापा नेतृत्वकै सरकारमा उनी सूचना तथा सञ्चार, स्थानीय विकास र स्वास्थ्य मन्त्री पनि भए । राजा ज्ञानेन्द्र शाहले सत्तापलट गरेर आफैं मन्त्रिपरिषद अध्यक्ष भएर गठन गरेको सरकारमा गृहमन्त्री भएर कमल थापाले जनआन्दोलन दबाउन योगदान गरे ।

मुलुक गणतन्त्र भएपछि २०६४ सालमा चुनाव हारे पनि समानुपातिकको कोटाबाट २०७० मा दोस्रो संविधानसभामा पुगेर थापाले मन्त्री हुने सिलसिला सुरु भयो ।

२०७२ असोजमा केपी ओली नेतृत्वको सरकारमा उनी उप–प्रधानमन्त्रीसहित परराष्ट्र र स्थानीय विकासमन्त्री भए । पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ नेतृत्वको सरकारमा पनि उप–प्रधानमन्त्री तथा स्थानीय विकास मन्त्री भए ।

त्यसपछि शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारमा पनि उप–प्रधानमन्त्री भए । २०७४ सालको चुनाव हारेपछि सत्ताबाट टाढिएका थापा २०७४ सालमा एमालेको सहारामा मकवानपुर–१ बाटै संसद छिर्ने प्रयासमा उनले राजसंस्थाको मुद्दा नै छाडिदिएका छन् । आफूलाई हराएर राजेन्द्र लिङ्देन राप्रपा अध्यक्ष बनाउन पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहले भूमिका खेलेको भन्दै ‘राजसंस्थाको भारी बिसाएको’ घोषणा नै गरे ।

यसपटक उनी पुरानै पार्टी र पुरानै एजेन्डामा फर्किएका छन् । उनीसँग प्रतिस्पर्धामा छन्- एमाले नेता ईश्वर पोखरेल, कांग्रेस महामन्त्री प्रदीप पौडेल, नेकपाकी कल्पना शर्मा, रास्वपाका सस्मित पोखरेल, उज्यालो नेपालका श्री गुरुङ लगायतका प्रतिस्पर्धीहरू । 

गत चुनावमा यहाँबाट कांग्रेसका पौडेल १५ हजार २६९ मतसहित विजयी हुँदा एमालेका पोखरेल १० हजार १९० मतसहित निकटतम् प्रतिद्वन्द्वी बने । रास्वपाका डा. प्रणय शम्शेर राणाले ५ हजार ४७७ मत ल्याउँदा राप्रपाका रामप्रसाद उप्रेतीले ३ हजार १६२ मत ल्याएका थिए । यही चुनावी गणित र जेनजी आन्दोलनपछिको मतदाताको मत जित्न निकै मेहनत गर्नु पर्नेछ ।