संसदीय भूगोल फेरेर सत्ताको बागडोर सम्हाल्ने लक्ष्य

नेपाली कांग्रेसको दोस्रो विशेष महाधिवेशनबाट सभापतिमा निर्वाचित भएसँगै गगनकुमार थापाले आफ्नो संसदीय राजनीतिको भूगोल परिवर्तन गरेका छन्।

विगत १५ वर्षदेखि काठमाडौं-४ लाई आफ्नो राजनीतिक आधारक्षेत्र बनाएका थापा यसपटक ‘मधेसको आवाज सिंहदरबारमा सुनाउने’ संकल्पका साथ सर्लाही-४ बाट चुनावी मैदानमा उत्रिएका छन्।

२०३३ साउनमा काठमाडौंमा जन्मिएका गगनकुमार थापा रातोपुलका स्थायी बासिन्दा हुन् । जेनजी आन्दोलनको दोस्रो दिन प्रदर्शनकारीले गरेको आगजनीबाट घरमा क्षति पुगेपछि हाल उनी बुढानीलकण्ठमा अस्थायी बसोवास गर्दै आएका छन् ।

सभापति थापा कांग्रेसको विद्यार्थी संगठनको क्रियाशील हुँदै पार्टी राजनीतिमा प्रवेश गरेका हुन् । नेविसंघमा संगठित भएर २०४६ सालको जनआन्दोलन उनी सहभागी भए । २०५१ सालमा नेविसंघबाट त्रिचन्द्र कलेजको स्ववियु सदस्य भएका थापा २०५३ मा सचिव र २०५५ मा सभापति निर्वाचित भए । त्यसपछि २०५७ मा नेविसंघको केन्द्रीय उपाध्यक्ष, २०५९ महामन्त्री बने । नेविसंघको राजनीति गर्दै उनले स्नातकोत्तरसम्म अध्ययन सके ।

२०५१ सालमा नेकपा (एमाले)को अल्पमतको सरकार भएको समय नेविसंघले आह्वान गरेको नेपाल बन्दको क्रममा थापा पहिलो पटक हिरासतमा परेका थिए । तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहले शासनसत्ता आफ्नो हातमा लिएपछि भएका विरोधमा उनी पटक पटक हिरासतमा परे ।

२०५९–२०६३ को अवधिमा सडक प्रदर्शनका क्रममा उनलाई पक्राउ गरेर तत्कालीन सत्ताले दुईपटक राजद्रोहको मुद्दा चलाएको थियो । पार्टीलाई गणतन्त्रको पक्षमा उभ्याउन उनले सडकबाट दबाब सिर्जना गर्न सक्रिय भूमिका खेले ।

पार्टीको केन्द्रीय राजनीतिमा २०६८ मा कांग्रेसको केन्द्रीय सदस्यमा निर्वाचित भए । पार्टीको १३ औं महाधिवेशनमा महामन्त्रीमा उठेर पराजित भएका उनी केन्द्रीय सदस्यमा मनोनीत भए । १४ औं महाधिवेशनबाट भने उनी महामन्त्रीमा विजयी भए ।

संसदीय यात्रा चाहिं २०६४ सालमा संविधानसभामा समानुपातिक सभासदबाट सुरु भए पनि थापाले चुनावी प्रतिस्पर्धा २०७० सालबाट सुरु गरेका थिए । त्यसयता काठमाडौं–४ बाट जित्दै आएका थिए ।

दोस्रो संविधानसभाबाट निर्वाचित भए लगत्तै उनले संसदीय समितिको सभापतिको भूमिका समेत निर्वाह गरेका थिए । संसदको कृषि तथा जलस्रोत समितिका सभापति बने ।

सभापति थापा चारपटक सांसद हुँदा एकपटक मन्त्री हुने अवसर समेत प्राप्त गरेका थिए । पूर्व प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ नेतृत्वको सरकार हुँदा (२०७३ सालमा) सभापति थापा स्वास्थ्यमन्त्री बनेका थिए । स्वास्थ्यमन्त्री हुँदा उनले स्वास्थ्य क्षेत्रमा गरेका सुधारको प्रशंसा हुँदै आएको छ ।

विद्यार्थी राजनीतिको मूल नेतृत्वमा पुग्न नसकेका उनी विशेष महाधिवेशनको बलमा पार्टी सत्ताको नेतृत्वमा पुगेका छन् । पार्टी सभापति बनेसँगै उनी मधेसमा झरेका छन् । ‘मधेसको आवाज सदन, सिंहदरबारमा सुनाउन र नेपाल जोड्न’ आफू मधेसमा प्रतिस्पर्धा गर्न आएको मतदातालाई बताइरहेका छन् ।

नवनिर्वाचित केन्द्रीय समितिले चुनावपछिको प्रधानमन्त्रीका रूपमा सभापति थापालाई अघि सारेको छ । सभापति थापाका लागि पूर्व कांग्रेस अमरेशकुरमार सिंह लगायत अन्य उम्मेदवार प्रतिस्पर्धी छन् ।

चुनावअघिको गठबन्धनको विपक्षमा रहेका उनले सभापति बनेसँगै निर्वाचन अघिको गठबन्धन नगर्ने निर्णय गरेका छन् । यसपटक कांग्रेसले १६५ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवार बनाएको छ ।

थापाले प्रखर, स्पष्ट वक्ता र समसामयिक विषयमा तार्किक रुपमा उठाउन सक्ने नेताको छवि बनाएका छन् । विद्यार्थी राजनीति हुँदै पार्टीको सर्वोच्च पदमा पुगेका उनी सुझबुझपूर्ण राजनीति गर्ने नेतामा विश्लेषण हुने गरेको छ । संसदमा शिक्षा र स्वास्थ्यजस्ता क्षेत्रका मुद्दामा खरो रूपमा उत्रने उनको शैली छ ।

चुनावी गणित

यसपटक सभापति थापाले 'निर्वाचन पूर्वको गठबन्धन' नगर्ने नीति लिएका छन्, जसका कारण कांग्रेस देशभरका १६५ वटै क्षेत्रमा एक्लै लडिरहेको छ। सर्लाही-४ मा उनीसँग पूर्व कांग्रेस नेता अमरेशकुमार सिंह रास्वपाबाट चुनाव लड्दैछन् । मधेस झरेका थापालाई 'टुरिस्ट उम्मेदवार' को आरोप चिर्दै स्थानीय भावनासँग जोडिनु मुख्य चुनौती हुनेछ।