भक्तपुरको अभेद्य नेमकिपा किल्ला

प्रेम सुवालका लागि भक्तपुर–१ एक राजनीतिक 'सेफ जोन' हो।  नेमकिपाको सांगठनिक संरचना र स्थानीय सेवाको प्रभावले उनलाई तेस्रो पटक प्रत्यक्ष निर्वाचित हुने बाटो सहज बनाएको देखिन्छ। संसद्मा हरेक विधेयकमा संशोधन हाल्ने र जनताको पक्षमा एक्लै भए पनि आवाज उठाउने "एकल योद्धा" को छविले उनलाई बौद्धिक र देशभक्त नेताका रूपमा स्थापित गरेको छ।

०००

पुराना राजनीतिक दलहरूले ‘गढ’ भनी बनाउँदै आएको भाष्य पछिल्ला निर्वाचनहरूमा खण्डित हुँदै आएको छ। तर, पुराना दलमै गणना हुने नेपाल मजदुर किसान पार्टी (नेमकिपा) का लागि भने यो भाष्य अझै पनि बलियो छ।

भक्तपुर–१ नेमकिपाका लागि सबैभन्दा सुरक्षित क्षेत्र हो। यस क्षेत्रमा अन्य दललाई फराकिलो मतान्तरले पछि पार्दै नेमकिपाले लगातार जित हासिल गर्दै आएको छ। राष्ट्रिय राजनीतिमा नेमकिपाको उपस्थिति खुम्चिँदै गए पनि भक्तपुर–१ मा भने नयाँ वा पुराना कुनै पनि दल बलियो प्रतिस्पर्धीका रूपमा उभिन सकेका छैनन्।

नेमकिपाबाट भक्तपुर–१ मा विरासत जोगाइराख्ने मुख्य पात्र हुन्– प्रेम सुवाल। संसद्मा दर्ता हुने हरेक विधेयकमा संशोधन राख्ने सांसदको पहिचान बनाएका सुवाल २०७० सालको दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा समानुपातिकतर्फबाट विधायिकामा प्रवेश गरेका हुन्। त्यसबेलादेखि नै उनले संसद्मा एक प्रखर सांसदको परिचय बनाएका छन्।

रास्वपा र अन्य नयाँ शक्तिहरूले शहरी मतदातामा कति प्रभाव पार्छन् भन्नेले केही असर गरे पनि नेमकिपाको 'कोर' भोट बैंक भत्काउन कुनै पनि दलका लागि निकै कठिन देखिन्छ।

२०१७ सालमा जन्मिएका सुवाल २०५४ सालको स्थानीय निकाय निर्वाचनमा भक्तपुर नगरपालिकाको मेयरमा निर्वाचित भएका थिए। त्यसअघि २०३९ र २०४४ सालमा उनी भक्तपुर–९ को वडाध्यक्ष बनेका थिए।

सुवाल भक्तपुरको चर्चित ख्वपः कलेजका संस्थापक अध्यक्षसमेत हुन्। पार्टी अध्यक्ष नारायणमान बिजुक्छेले आफ्नो उत्तराधिकारीका रूपमा यो क्षेत्रबाट सुवाललाई अघि सारेका हुन्। २०७४ सालको निर्वाचनमा उनी भक्तपुर–१ बाट पहिलोपटक प्रत्यक्षतर्फ निर्वाचित भए।

यो निर्वाचन क्षेत्रमा चाँगुनारायण नगरपालिका र भक्तपुर नगरपालिका समेटिएका छन्। भक्तपुर नगरपालिकाभित्रको अत्यधिक बलियो पकडकै कारण नेमकिपाले स्थानीयदेखि संघीय निर्वाचनसम्म सहजै जित हात पार्ने गरेको छ।

२०७४ को प्रतिनिधिसभा चुनावमा सुवालले ३३ हजार ७६ मत प्राप्त गर्दा उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी नेपाली कांग्रेसका बाबुराजा जोशीले १७ हजार ८१८ मत पाएका थिए।

२०७९ को निर्वाचनमा दोस्रो हुने उम्मेदवारभन्दा ३०,७९३ बढी मत ल्याउनुले सुवालको स्थितिलाई निकै सुरक्षित देखाउँछ। दोस्रो र तेस्रो हुनेको मत जोड्दा पनि सुवालको आधा पुग्दैन, जुन उनको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो।

२०७९ सालको निर्वाचनमा त सुवालले अझ फराकिलो मतान्तर कायम गरे। सुवाल ४२ हजार ७६१ मतका साथ विजयी हुँदा दोस्रो स्थानमा रहेका एमालेका उम्मेदवार नवराज गेलालले मात्र ११ हजार ९६८ मत पाएका थिए।

सुवाल र दोस्रो हुने उम्मेदवारबीचको मतान्तर ३० हजार ७९३ रहेको थियो, जुन आफैँमा ऐतिहासिक हो। दोस्रो, तेस्रो र चौथो स्थानका उम्मेदवारको मत जोड्दा पनि सुवालको मतभन्दा निकै कम हुन आउँछ।

शिक्षा, स्वास्थ्य लगायतका सार्वजनिक सेवामा भक्तपुर नगरपालिकाले गरेको नमूना कामकै कारण यो क्षेत्रमा आफ्नो पकड बलियो रहेको नेमकिपाको दाबी छ। यद्यपि, विपक्षी दलहरूले भने नेमकिपाले यस क्षेत्रमा 'एकछत्र र अनुदार' शैली अपनाएको आरोप लगाउने गरेका छन्।

शिक्षा (ख्वपः कलेज) र स्वास्थ्यमा भक्तपुर नगरपालिकाले गरेको उदाहरणीय कामको जस नेमकिपा र सुवाललाई जान्छ। यसले गर्दा मतदातामा "हाम्रो पार्टीले काम गर्छ" भन्ने गहिरो विश्वास छ।

६५ वर्षीय सुवाल यसपटक भक्तपुर–१ बाट तेस्रोपटक प्रत्यक्ष निर्वाचनको मैदानमा छन् । यस क्षेत्रमा उनीविरुद्ध विभिन्न दल र स्वतन्त्र गरी ठूलो संख्यामा उम्मेदवारहरू चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन्।