नेतृत्व परिवर्तनको सन्देश लिएर मैदानमा

डा. मीनेन्द्र रिजालका लागि यो निर्वाचन केवल संसद् प्रवेशको बाटो मात्र होइन, बरु "पुरानो गढको पुन: प्राप्ति" हो। एमालेका ऋषिकेश पोखरेलको सांगठनिक शक्ति र रास्वपाको बढ्दो प्रभावका बीच रिजालले आफ्नो 'बौद्धिक ब्रान्ड' र कांग्रेसको ऐतिहासिक मतलाई कत्तिको जोगाउन सक्छन्, त्यसैले मोरङ–२ को भविष्य तय गर्नेछ।

०००

नेपाली कांग्रेसका नेता डा. मीनेन्द्र रिजाल गत पुस अन्तिम साता सम्पन्न विशेष महाधिवेशनको विपक्षमा थिए । तत्कालीन महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले नेतृत्व गरेको विशेष महाधिवेशनको कार्यसूचीलाई उनले 'समस्या' भनेका थिए ।

तर उनको बुझाइ उल्टो भयो । विशेष महाधिवेशनले गगनलाई सभापति चुन्यो । निर्वाचन आयोगले पनि गगन नेतृत्वको कांग्रेसलाई नै मान्यता दियो। उनै गगन थापाले हस्ताक्षर गरेर दिएको कांग्रेसको टिकट लिएर अहिले रिजाल मोरङ–२ मा मत मागिरहेका छन् । यसरी पार्टी राजनीतिमा नयाँ परिस्थितिको अनुभूति गर्नुपरेका रिजालका निम्ति चुनाव लड्दै गरेको क्षेत्र भने पुरानै हो ।

२०७४ सालमा रिजाल यही क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका थिए । वाम गठबन्धन हुँदा पनि रिजालले एमालेका ऋषिकेश पोखरेललाई १ हजार ८ सय ५ मतको अन्तरले पराजित गरेका थिए । त्यसबेला रिजालले ३५ हजार ८ सय १९ मत ल्याएर जितेका थिए ।

यही अवधिमा रिजाल रक्षामन्त्री बने । तर कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनमा महामन्त्री पदमा पराजित भएसँगै उनले रक्षामन्त्रीबाट राजीनामा दिए । मन्त्री पदबाट राजीनामा गरेका रिजाललाई तत्कालीन सभापति शेरबहादुर देउवाले २०७९ को चुनावमा टिकट नै दिएनन् । रिजालको टिकट खोसेर सुजाता कोइरालालाई दिइयो, तर एमालेका ऋषिकेशले चुनाव जिते ।

डा. रिजाल कांग्रेसभित्र प्रष्ट विचार राख्न सक्ने र राष्ट्रिय मुद्दाहरूमा गहिरो दख्खल राख्ने नेता मानिन्छन्। माओवादी लडाकु समायोजन जस्तो जटिल प्रक्रियामा उनले खेलेको भूमिकाले उनको कद राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च छ।

माओवादीसहित पाँच दलीय गठबन्धन हुँदा पनि जित्न नसकेकी सुजाताले यसपटक चुनाव नलड्ने निर्णय लिएपछि रिजालले उम्मेदवार बन्ने अवसर पाएका हुन् । कांग्रेसभित्र उनलाई आफूलाई लागेको कुरा प्रस्ट राख्न सक्ने नेताका रूपमा चिनिन्छ । माओवादी लडाकु समायोजनमा उनको भूमिका राष्ट्रिय राजनीतिमै सम्झनायोग्य छ। सेना समायोजन विशेष समितिमा रिजाल सदस्य थिए ।

मोरङ–२ को राजनीतिक पृष्ठभूमि भने कांग्रेसका निम्ति ऐतिहासिक छ । यही क्षेत्रबाट गिरिजाप्रसाद कोइरालाले २०४८, २०५१ र २०५६ सालको निर्वाचन गरी तीन पटक जितेका थिए । गिरिजाले छोडेपछि पनि यो क्षेत्रमा कांग्रेसको राम्रै प्रभाव छ । २०६४ को पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा देशभर माओवादीको लहर चल्दा पनि यो क्षेत्रबाट कांग्रेसका आमोदप्रसाद उपाध्यायले जितेका थिए । त्यसबेला मोरङबाट जित्ने उनी कांग्रेसका एक मात्र नेता थिए ।

विशेष महाधिवेशनको विपक्षमा रहे पनि नवनिर्वाचित सभापति गगन थापाले उनलाई विश्वास गरेर टिकट दिनुले पार्टीभित्रको एकता र रिजालको योग्यतालाई सम्मान गरेको सन्देश गएको छ।

तर २०७० सालको दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा कांग्रेसको किल्ला एमालेले तोड्यो। उपाध्यायलाई नै पराजित गर्दै एमालेका ऋषिकेशले जिते । २०७४ सालको चुनाव हारे पनि ऋषिकेशले २०७९ को निर्वाचनमा फेरि जिते। ३३ हजार १४८ मतसहित पोखरेलले जित्दा कांग्रेसकी सुजाता कोइरालाले ३१ हजार ९४० मत पाएकी थिइन्। अर्थात्, यो क्षेत्र विगतमा जस्तो कांग्रेसको पकड भन्न मिल्ने अवस्थामा छैन ।

नयाँ शक्तितर्फ पनि राम्रै आकर्षण देखिन्छ। २०७९ को निर्वाचनमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका ठगेन्द्र न्यौपानेले ४ हजार ९८७ मत पाएका थिए ।