तेस्रो पटक संसद् छिर्ने कसरत
कांग्रेसको तर्फबाट उम्मेदवार बनेका राणाले विकास, पूर्वाधार, शिक्षा, स्वास्थ्य, सुशासन, शान्ति र सेवामूलक राजनीतिलाई मुख्य मुद्दा बनाउने प्रतिबद्धता जाहेर गरेका छन् ।
०००
नेपाली कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनबाट सहमहामन्त्री बनेका उदयर शमशेर जबराले ललितपुर १ बाट यस पटक पनि चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन् । ५६ वर्षका राणाको स्थायी ठेगाना ललितपुर महानगरपालिका, कुपण्डोल हो । उनी कांग्रेसका पुराना नेता सागर शमशेर राणाका छोरा हुन् ।
उदय शमशेरले अमेरिकाको कर्नेल युनिभर्सिटी, न्युयोर्कबाट अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा एमए गरेका छन् । यसअघि भारतको दिल्ली युनिभर्सिटीअन्तर्गत सेन्ट स्टिफन्स कलेजबाट अर्थशास्त्रमा स्नातक गरेका थिए । प्रारम्भिक शिक्षा भने सेन्ट जेभियर्स स्कुल, जावलाखेलबाट लिएका हुन् ।
उनी नेपाल तरुण दलको केन्द्रीय अध्यक्ष (२०१२–२०१७) रहेका थिए । अहिले नेपाली कांग्रेसको सह–महामन्त्री र केन्द्रीय कार्यसमिति सदस्य रहेका उनले ललितपुर-१ बाट पटकपटक प्रतिस्पर्धा गरिसकेका छन् ।
चुनावी इतिहास हेर्दा राणाले २०६४ सालको संविधानसभा चुनावमा ललितपुर–१ बाट पराजय बेहोरे । त्यसपछि २०७० सालको दोस्रो संविधानसभा चुनावमा ललितपुर–१ बाटै जितेर संविधानसभा सदस्य बने । २०७४ सालको प्रतिनिधिसभा चुनावमा ललितपुर–१ बाट नेकपा एमालेका नवराज सिलवालसँग पराजित भए । २०७९ सालको चुनावमा भने राणा उनै सिलवाललाई हराएर विजयी बने ।
यसरी पटकपटक सांसद रहँदा उनी अर्थ मन्त्रालयमा राज्यमन्त्री (२०७४–२०७५) पनि बनेका थिए । अहिले २०८२ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा फेरि ललितपुर–१ बाट कांग्रेसको तर्फबाट उम्मेदवार बनेका उनले विकास, पूर्वाधार, शिक्षा, स्वास्थ्य, सुशासन, शान्ति र सेवामूलक राजनीतिलाई मुख्य मुद्दा बनाउने प्रतिबद्धता मतदातासामु गरिरहेका छन् ।
मनोनयन दर्ताकै क्रममा उनले ललितपुर–१ का मतदाताबाट प्राप्त विश्वासले जिम्मेवारी बढाएको र विकास तथा सुशासनमा जोड दिने बताएका थिए ।
यस क्षेत्रमा उनका मुख्य प्रतिस्पर्धीहरूमा एमालेबाट चेतनाथ सञ्जेल, रास्वपाबाट बुद्धरत्न महर्जन, नेकपाबाट सुनिल महर्जन रहेका छन् ।
Battleground Analysis
अनुकूलता
- नीति, बजेट र संसदीय प्रक्रियामा राम्रो पकड
- कूटनीति र विकास सोचमा विश्वस्तरको दृष्टि
- पार्टी संगठन, कार्यकर्ता परिचालन र केन्द्रसँग पहुँच
प्रतिकूलता
- अन्य दलका प्रभावशाली स्थानीय उम्मेदवारका कारण मत विभाजन
- विगतका हार–जितले बनेको मिश्रित धारणा
- ‘एलिट’ छवि र स्थानीय मुद्दाको अपेक्षा
राजनीतिक स्वभाव र शैली
संभ्रान्त तर ग्रासरुट
राणा परिवारको विरासत र कर्नेल युनिभर्सिटी (अमेरिका)/सेन्ट स्टिफन्स (भारत) को उच्च शिक्षा भए पनि उनले 'नेपाल तरुण दल' को अध्यक्ष (२०१२–२०१७) भएर कार्यकर्ता तहमा काम गरेका छन्। उनमा 'एलिट' पृष्ठभूमि र ग्रासरुट राजनीतिको मिश्रण पाइन्छ।
अर्थ-राजनीतिक दृष्टिकोण
अर्थशास्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको विद्यार्थी हुनु र अर्थ राज्यमन्त्री भएर काम गरिसकेकाले उनको चुनावी मुद्दा सधैं पूर्वाधार, लगानी र सुशासनमा केन्द्रित हुन्छ।
प्रतिस्पर्धी स्वभाव
ललितपुर–१ मा पटक–पटक हार र जितको सामना गरेका राणा मैदान छोडेर भाग्ने नेता होइनन्। उनले नवराज सिलवालसँगको 'हाई भोल्टेज' प्रतिस्पर्धामा एकपटक हारेर अर्कोपटक बदला लिएको इतिहास छ।
पहुँचवाला नेता
केन्द्रमा बलियो पहुँच र अन्तर्राष्ट्रिय दातृ निकायसँग समन्वय गर्न सक्ने क्षमता उहाँको 'प्लस पोइन्ट' हो।
चुनावी इतिहास
| निर्वाचन | क्षेत्र | प्रतिस्पर्धी | प्रतिस्पर्धी मत | प्राप्त मत | मतान्तर | नतिजा |
|---|---|---|---|---|---|---|
| २०६४ | ललितपुर-१ | वर्षमान पुन | १५३२९ | १४०११ | १३१८ | पराजय |
| २०७० | ललितपुर-१ | मधुसुदन पौडेल | १०६८२ | १८५६० | ७८७८ |
|
| २०७४ | ललितपुर-१ | नवराज सिलवाल | २६९४६ | २९७२८ | ६२९८ | पराजित |
| २०७९ | ललितपुर-१ | नवराज सिलवाल | १९२७८ | २३८९२ | ४६१४ |
|
राजनीतिक टाइमलाइन
शैक्षिक पृष्ठभूमिबाट राजनीतिमा
सेन्ट जेभियर्स (नेपाल), सेन्ट स्टिफन्स कलेज (दिल्ली - अर्थशास्त्र स्नातक), कर्नेल युनिभर्सिटी (न्युयोर्क - अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा एमए)। २०५० को दशकमा कांग्रेस राजनीतिमा सक्रिय।
पहिलो चुनावमा पराजय
ललितपुर–१ बाट पहिलो पटक उम्मेदवार (माओवादीका वर्षमान पुनसँग पराजित)।
तरुण दलको नेतृत्व
केन्द्रीय अध्यक्ष, नेपाल तरुण दल (कांग्रेसको प्रभावशाली भातृ संगठन)।
अर्थराज्यमन्त्री
२०७० (संविधानसभा-२): ललितपुर–१ बाट विजयी (पहिलो संसदीय इनिङ)। संविधान निर्माणमा सक्रिय। २०७४: केपी शर्मा ओली (दोस्रो पटक प्रधानमन्त्री हुनुअघि देउवा सरकारमा) अर्थ राज्यमन्त्री। २०७४ (मंसिर): एमालेका नवराज सिलवालसँग पराजित।
केन्द्रीय सदस्य
कांग्रेसको १४औं महाधिवेशनबाट केन्द्रीय सदस्य।
संसदमा दोस्रो इनिङ
नवराज सिलवाललाई हराउँदै विजयी (दोस्रो पटक सांसद)।
सहमहामन्त्रीमा निर्वाचित
कांग्रेसको विशेष महाधिवेशनबाट सह–महामन्त्री निर्वाचित।
उदय शमशेर ज.ब.राणाको उम्मेदवारि कस्तो लागयो ?


