प्रतिकूल अंकगणितबीच पाँचौं जितको खोजी

रुकुम पश्चिमलाई माओवादी आन्दोलनको आधार इलाका मानिन्छ, जहाँबाट शर्माले लगातार तीनपटक चुनाव जितिसकेका छन्। उनको व्यक्तिगत प्रभाव र जिल्लाको भूगोलसँगको भिजिट लोभलाग्दो छ।

०००

२०१९ वैशाखमा रुकुमको सेरीगाउँमा जन्मिएका जनार्दन शर्मा राजनीतिमा पूर्णकालीन हुनुअघि सरकारी जेटीए थिए । २०५२ सालमा नेकपा (माओवादी)ले सत्ताविरुद्ध सशस्त्र संघर्ष थालेपछि उनी पनि त्यसमा सामेल भए, जहाँ उनलाई ‘प्रभाकर’ नामले बढी चिनियो ।

शर्मा २०५२ पछि १० वर्ष माओवादीको डेपुटी कमाण्डर भएर लडे, पार्टी शान्ति प्रक्रियामा आएपछि ऊर्जामन्त्री बनेका उनले १८ घण्टे लोडसेडिङ अन्त्य गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेले । उनले अर्थमन्त्री र गृहमन्त्रीको जिम्मेवारी पनि पाए । अर्थमन्त्री हुँदा भने गभर्नर हटाउनेदेखि बजेट निर्माणको क्रममा बाहिरियालाई बोलाएर करका दर र बजेटका केही बुँदा हेरफेर गरेको आरोप लाग्यो । प्रतिपक्षी दलले संसदीय छानबिन समितिको माग गर्दै राजीनामा मागेपछि उनले बाटो फुकाइदिए । संसदीय छानबिनमा अनधिकृत व्यक्ति संलग्न भएको कुनै प्रमाण फेला नपारेपछि उनी पुन: अर्थ मन्त्रालय फर्किए ।

२०७९ सालको चुनावमा नेपाली कांग्रेस र तत्कालीन एकीकृत समाजवादी समेतको सहयोगमा उनले माओवादी केन्द्रबाट संसदीय निर्वाचनमा ह्याट्रिक गरेका थिए । उनले ३९ हजार ५४९ मत ल्याउँदा निकटतम् प्रतिस्पर्धी एमालेका नन्दराम देवकोटा १२ हजार ९६१ मतमा खुम्चिएका थिए ।

जेनजी आन्दोलनपछि फेरिएको परिस्थितिमा आगामी २१ फागुनमा हुन लागेको प्रतिनिधिसभा सदस्य तर्फको प्रत्यक्ष निर्वाचनमा पनि उनी उम्मेदवार छन् । तर, दल बदलिएको छ ।

माओवादी केन्द्रमा नेतृत्व परिवर्तनको बहस चलाइरहेका शर्मा जेनजी आन्दोलनपछि माओवादी केन्द्र, नेकपा एकीकृत समाजवादीलगायतका १२ दलबीच भएको एकता प्रक्रियामा सहभागी भएनन् । बरु, प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (प्रलोपा) नामको अर्को दल गठनमा सक्रिय भए । उनी सो दलको शीर्ष तहमा भने छैनन । उम्मेदवार भने त्यही दलबाट भएका हुन् ।

१८ घण्टे लोडसेडिङ अन्त्य गरेको जस र गृहजिल्लामा 'उज्यालो रुकुम' अभियान चलाएको विरासत बोकेका शर्मा यसपटक आफ्नै पारिवारिक निकटता भएका गोपाल शर्मा (नेकपा) सँग भिड्दैछन्।

माओवादीको केन्द्रीय आधार इलाका मानिने रुकुमपश्चिम जनार्दनले चुनाव लड्दै आएको निर्वाचन क्षेत्र हो । तर, यसपटक उनलाई सहज भने छैन । २०७४ मा उनी नेकपा एमालेसँग तालमेलमा वाम गठबन्धनका उम्मेदवार थिए । त्यसैले सहज जित भयो । २०७९ मा माओवादी, नेपाली कांग्रेस, नेकपा एकीकृत समाजवादीलगायत पाँच दलीय गठबन्धनका उनी साझा उम्मेदवार थिए । यसबेला पनि उनले सहजै जित निकाले ।

नयाँ पार्टी र कमजोर संगठन त छँदैछ, हिजो चुनाव जिताउन मरिमेटेर लाग्नेहरू अहिले शर्माका प्रतिस्पर्धी बनेका छन् ।

यही परिस्थिति बुझेर उनले आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रमा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीमार्फत् एमालेसँग तालमेलको सम्झौता गरेका छन् । तर, यो सम्झौतामा एमालेको स्थानीय कमिटीले असन्तुष्टि मात्र जनाएको छैन, अस्वीकार पनि गरेको छ ।

रुकुममा जनार्दनको व्यक्तिगत सम्बन्ध र उनले गरेका विकास निर्माण (विशेष गरी विद्युतीकरण र सडक) उनको मुख्य हतियार हो। उनीसँग युद्ध र शान्ति दुवै कालखण्डको नेतृत्व गरेको अनुभव र कुशल 'नेटवर्किङ' क्षमता छ।

यो क्षेत्रमा तत्कालीन माओवादी, एकीकृत समाजवादीलगायतका दल मिलेर बनेको नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीले गोपाल शर्मालाई उम्मेदवार बनाएको छ । गोपाल जनार्दनकै पारिवारिक निकटता भएको व्यक्ति हुन् ।

२०६४ को संविधानसभा निर्वाचनमा रुकुमको क्षेत्र नं. २ बाट जितेपछि शर्मा पहिलोपटक मन्त्री बनेका थिए ।

राजनीतिक पृष्ठभूमि

पञ्चायतविरोधी जनआन्दोलन उत्कर्षमा पुगेका बेला २४ चैत २०४६ मा केही युवक दरबारमार्गमा रहेको राजा महेन्द्रको सालिकमाथि चढे । तीमध्ये एक थिए– जनार्दन शर्मा । त्यसबेला प्रहरीको गोलीबाट जोगिनेमध्ये पनि उनी परे ।

त्यस घटनापछि रुकुम फर्केका उनले जेटीएको जागिर सुरु गरेका थिए । तर, पहिल्यैबाट कम्युनिस्ट राजनीतिमा तानिएका उनी २०५२ मा माओवादीको सशस्त्र संघर्षमा लागेर भूमिगत भए । त्यसक्रममा उनले धेरै वटा साना–ठूला युद्धको नेतृत्व गरे । केहीमा सफल र केहीमा असफल भए ।

माओवादीको गण्डक क्षेत्रको सैन्य नेतृत्व गरेका शर्मा पार्टीको सेती–महाकाली इञ्चार्जको जिम्मेवारीमा पनि रहे । उनले ‘सैन्य दर्शन’ नामक पुस्तक समेत लेखेका छन् ।

पार्टी विभाजन र नयाँ दलको कमजोर संगठन, अर्थमन्त्री हुँदा लागेका आरोपहरू र 'जेनजी' आन्दोलनपछि युवाहरूमा आएको नेतृत्व परिवर्तनको चाहना उनका लागि भारी पर्न सक्छ।

उनका पिता स्कन्द शर्मा रुकुममा कम्युनिस्ट फैलाउने नेतामध्ये एक थिए । स्कन्द शर्माका ६ सन्तानमध्ये सबै माओवादीको युद्धमा सामेल भए । तीमध्येका जेठा जनार्दन शर्माले सहज, नरमसँगै खरो नेताको परिचय बनाएका छन् ।

उनले गृहजिल्लामा गरेका काममध्ये ‘उज्यालो रुकुम’ अभियान उल्लेख्य छ । यो अभियान अन्तर्गत सौर्य ऊर्जा र साना जलविद्युत् आयोजनामार्फत घर–घरमा बिजुली पुगेको छ ।