कार्यकर्ताको मन जिते, जनमत जित्ने चाहना
शंकर पोखरेलका लागि यो निर्वाचन २०७९ को "१९३ मतको बदला" लिने र आफ्नो राजनीतिक कद सुरक्षित गर्ने अन्तिम मौका जस्तै हो।
०००
एमाले महासचिव शंकर पोखरेललाई २०७९ मा संसद् प्रवेश गर्न १९३ मत अपुग भयो । २१ फागुनको निर्वाचनका लागि उनले दाङ–२ बाटै उम्मेदवारी दिएका छन् ।
२०१९ फागुनमा दाङको बिजौरी, हाडिमेमा जन्मिएका पोखरेल तुलसीपुरको महेन्द्र हाईस्कूल पढ्दा नेविसंघसँग दैनिक झडप हुनथाल्यो । उनका अभिभावकले छोरो कम्युनिष्ट विद्यार्थी बनेपछि अध्ययनका लागि बनारस पुर्याए । त्यहाँ पनि उनी विद्यार्थी राजनीतिबाट अलग रहेनन् । हेर्दाहेर्दै उनी अखिल भारतीय नेपाली स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको अध्यक्ष बने ।
नेपाल फर्किएपछि पोखरेल अनेरास्ववियूको केन्द्रीय कोषाध्यक्ष हुँदै उपाध्यक्ष र अध्यक्ष बने । त्यसपछि त्रिभुवन विश्वविद्यालयको स्ववियु सभापति भए, त्यहींबाट उनले व्यवस्थापन विषयमा स्नातकोत्तर गरे ।
केन्द्रीय कमिटी सदस्य नहुँदै उनले पार्टीको प्रचार विभाग प्रमुख र मुखपत्र ‘नवयुग’ को प्रधान सम्पादकको जिम्मेवारी पाए । माओवादी सशस्त्र द्वन्द्वको बेला २०५७ मा उनले राप्तीमा शान्ति पदयात्रा अभियान चलाए ।
३२ वर्षको उमेरमा पहिलो पटक २०५१ सालमा दाङ–२ बाट प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित भए पोखरेल । एमालेभित्र वैचारिक नेताको छवि बनाएका उनी त्यसपछि भने सबै राष्ट्रिय निर्वाचनमा पराजित भए ।
एमालेको ११औँ महाधिवेशनबाट दोस्रो पटक महासचिव निर्वाचित हुनुले पार्टीभित्र उनको पकड र कार्यकर्ता परिचालनको क्षमता उच्च रहेको पुष्टि गर्छ।
२०५६ मा दाङ–२ मा नेपाली कांग्रेसका कृष्णकिशोर घिमिरेसँग हारेका पोखरेल २०७० सालको दोस्रो संविधानसभा दाङ–४ मा कांग्रेसकै बुद्धिराम भण्डारीसँग पराजित भए । २०६४ सालको पहिलो संविधानसभामा भने उनी समानुपातिकबाट सभासद थिए । त्यसबेला उनी सूचना तथा सञ्चारमन्त्री पनि बने ।
२०७४ को आम निर्वाचनमा पोखरेल प्रदेशमै अडिए । त्यो चुनावमा एमाले र नेकपा (माओवादी केन्द्र) बीच गठबन्धन भएपछि दाङको प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र माओवादीका कृष्णबहादुर महरालाई छोडेर उनी प्रदेश सभाको उम्मेदवार बने ।
वाम गठबन्धनको बलमा कांग्रेसका कमलकिशोर घिमिरेलाई हराएर लुम्बिनी प्रदेश सभा पसेका पोखरेल ३ फागुन २०७४ देखि २७ साउन २०७८ सम्म मुख्यमन्त्री बने ।
आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रमा जित र हारको सरावरी अनुभव बटुलेका पोखरेल एमालेभित्रको राजनीतिमा प्रभावशाली छन् ।
एक समय एमालेका महासचिव स्वर्गीय मदन भण्डारीनिकट रहेर काम गरेका पोखरेल २०५० सालमा जनताको बहुदलीय जनवादको प्रस्तावक आफू भएको दाबी गर्छन् ।
लुम्बिनी प्रदेशको संस्थापक मुख्यमन्त्रीका रूपमा उनले दाङ र समग्र प्रदेशको पूर्वाधार विकासमा पुर्याएको योगदान स्थानीय मतदातामाझ ताजा छ। उनलाई 'भिजनरी' र 'वैचारिक' नेताका रूपमा हेरिन्छ।
२०८२ मा काठमाडौंमा सम्पन्न ११औं महाधिवेशनबाट एमाले महासचिवमा दोस्रो पटक निर्वाचित भए ।
२०७९ मा सत्ता गठबन्धनबाट उठेकी माओवादी केन्द्रकी रेखा शर्माले २६ हजार ८८० मत पाउँदा पोखरेलले २६ हजार ६८७ मत पाएका थिए । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका विशाल अधिकारीले १५ हजार ८६१ भोट ल्याएका थिए ।
समानुपातिकमा एमालेले २३ हजार ५६८, कांग्रेसले १९ हजार ५९१, रास्वपाले १३ हजार ३३ र माओवादी केन्द्रले १० हजार ८२० मत पाएको थियो ।
२०७९ मा उनी मात्र १९३ मतले पराजित भएका थिए। यो मतान्तर निकै कम भएकाले थोरै थप मेहनत वा विपक्षी मतको सानो विभाजनले पनि नतिजा उनको पक्षमा पार्न सक्छ ।
पोखरेल उठेको दाङ–२ मा किरणकिशोर घिमिरे (नेपाली कांग्रेस), निर्मल आचार्य (नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी), विपिनकुमार आचार्य (राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी) लगायत उठेका छन् ।
Battleground Analysis
अनुकूलता
- एक्लाएक्लै प्रतिस्पर्धा: यसपटक कांग्रेस र माओवादीको गठबन्धन नरहँदा एमालेको 'कोर भोट' (२३ हजार+) ले जित्न सहज हुने गणित।
- सहानुभूति: अघिल्लो पटक १९३ मतले हारेको हुनाले मतदातामा "यसपटक जिताउनुपर्छ" भन्ने सहानुभूति देखिन सक्छ ।
- विकास: मुख्यमन्त्री हुँदा लुम्बिनी प्रदेश र दाङमा गरेका ठूला पूर्वाधार विकास।
प्रतिकूलता
- रास्वपा फ्याक्टर: २०७९ मा रास्वपाले १५,८६१ मत ल्याएको थियो। यसपटक पनि रास्वपाका विपिनकुमार आचार्यले एमालेको 'फ्लोटिङ भोट' काट्न सक्छन्।
- जनसम्पर्क: 'काठमाडौं केन्द्रित' नेता भन्ने आरोप र कार्यकर्तासँगको दूरी।
- विरासतको लडाइँ: विगतमा उनलाई हराउने कृष्णकिशोर घिमिरेकै परिवार/नातेदार (किरणकिशोर) सँगको प्रतिस्पर्धा मनोवैज्ञानिक रूपमा भारी पर्न सक्छ।
राजनीतिक स्वभाव र शैली
विचारक
जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज) को व्याख्याता र मदन भण्डारीका निकट सहयोगी। पार्टीको दस्तावेज लेखन र नीति निर्माणमा उहाँको भूमिका प्रमुख रहन्छ।
संगठनात्मक पकड
पार्टीको १०औं र ११औं महाधिवेशनबाट लगातार महासचिवमा निर्विरोध/निर्वाचित हुनुले उgको पार्टी संगठनमा एकछत्र पकड रहेको पुष्टि गर्छ।
विकास योजनाकार
लुम्बिनी प्रदेशको संस्थापक मुख्यमन्त्री हुँदा स्थायी राजधानी (देउखुरी) तोक्ने साहसिक निर्णय र प्रदेशको संस्थागत संरचना निर्माणमा उनले 'स्टेटम्यानसिप' देखाएका थिए ।
जनमतका लागि संघर्ष
पार्टीभित्र जति शक्तिशाली छन्, संसदीय चुनावमा उनलाई जनताको मत जित्न सधैं संघर्ष गर्नुपरेको छ। जित र हारको 'अनिश्चितता' उनको चुनावी करियरको विशेषता हो।
चुनावी इतिहास
| निर्वाचन | क्षेत्र | प्रतिस्पर्धी | प्रतिस्पर्धी मत | प्राप्त मत | मतान्तर | नतिजा |
|---|---|---|---|---|---|---|
| २०५१ | दाङ-२ |
|
||||
| २०५६ | दाङ-२ | कृष्णकिशोर घिमिरे | पराजय | |||
| २०६४ | समानुपातिक |
|
||||
| २०७० | दाङ-४ | बुद्धिराम भण्डारी | १४५०३ | ११८०६ | २६९७ | पराजय |
| २०७४ | दाङ-२ (क) | कमलकिशोर घिमिरे | १११२२ | २०७२३ | ९६०१ |
|
| २०७९ | दाङ-२ | रेखा शर्मा | २६८८० | २६६८७ | १९३ | पराजय |
राजनीतिक टाइमलाइन
संघर्ष डोर्यायो राजनीतिक बाटोमा
तुलसीपुरको महेन्द्र हाईस्कूलमा नेविसंघसँगको संघर्षबाट राजनीति सुरु। अध्ययनकाल: भारतको बनारस बस्दा अखिल भारतीय नेपाली स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको अध्यक्ष। पछि नेपाल फर्केर त्रिवि स्ववियु सभापति।
प्रचार विभागको नेतृत्व
एमालेको प्रचार विभाग प्रमुख र 'नवयुग' को प्रधान सम्पादक।
चुनावी जय-पराजय
२०५१: दाङ–२ बाट सांसद निर्वाचित (३२ वर्षको उमेरमा पहिलो जित)। २०५६: दाङ–२ मा कांग्रेससँग पराजित।
समानुपातिकबाट संविधानसभा सदस्य
२०६४ (संविधानसभा-१): समानुपातिक सभासद्। सूचना तथा सञ्चार मन्त्री। २०७० (संविधानसभा-२): दाङ–४ मा कांग्रेससँग पराजित।
वाम गठबन्धनको बलमा मुख्यमन्त्री
२०७४: वाम गठबन्धनबाट दाङ–२ (क) मा प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित। २०७४ (फागुन) - २०७८ (साउन): लुम्बिनी प्रदेशको मुख्यमन्त्री।
पार्टीमा जय, चुनावमा पराजय
२०७८: एमालेको १०औं महाधिवेशनबाट महासचिव। २०७९ (मंसिर): दाङ–२ मा १९३ मतको झिनो अन्तरले पराजित।
महासचिवमा दोस्रो कार्यकाल
२०८२: एमालेको ११औं महाधिवेशनबाट पुनः महासचिव निर्वाचित र दाङ–२ बाट उम्मेदवार।
शंकर पोख्रेलको प्रोफाइल पढेर तपाईंलाई कस्तो लाग्यो ?
