जितको खोजीमा तेस्रोपटक चुनावी मैदानमा
काठमाडौं–१ को चुनावी मैदानमा तेस्रो पटक होमिएका छन् राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) का वरिष्ठ उपाध्यक्ष रवीन्द्र मिश्र । यसअघिका दुवै प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा मिश्र नेपाली कांग्रेसका प्रकाशमान सिंहसँग पराजित भएका थिए ।
२०७९ सालको चुनावमा मिश्र कांग्रेस नेता सिंहसँग १२५ मतले पराजित भएका थिए । सिंहले ७ हजार १४३ मत ल्याउँदा मिश्रले ७ हजार १८ मत प्राप्त गरेका थिए ।
२०७४ सालको आम निर्वाचनमा विवेकशील साझा पार्टीबाट उम्मेदवार बनेका मिश्र कांग्रेसका सिंहसँगै ८१८ मतान्तरले पराजित भएका थिए । त्यतिबेला सिंह १० हजार ९३६ ल्याएर निर्वाचित हुँदा मिश्रले १० हजार ११८ मत ल्याएका थिए ।
यसपटक कांग्रेसका सिंह चुनावी रेसबाट बाहिरिएका छन् । दुई पटक पराजय भोगेका मिश्र तेस्रो प्रयासमा भने प्रतिनिधिसभा छिर्नेमा आशावादी देखिन्छन् ।
‘तेस्रो प्रयासमा विजय हासिल गर्ने हो र पृथ्वीपथमा हिँडेर देशलाई बचाउन र बनाउन योगदान पुर्याउने हो,’ उनले फेसबुकमा लेखेका छन्, ‘पृथ्वीनारायण शाहले काठमाडौंमाथि तेस्रो प्रयासमा विजय हासिल गरेका थिए ।’
६० वर्षीय मिश्र राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका वरिष्ठ उपाध्यक्षसमेत हुन् । उनी बीबीसी नेपाली सेवाको प्रमुख पद छोडेर राजनीतिमा होमिएका हुन् । मिश्रले सन् २०१७ को फेब्रअरी अन्त्यमा बीबीसी नेपाली सेवाको प्रमुखको पदबाट राजीनामा दिएर साझा पार्टीको स्थापना गरेका थिए ।
मिडियाबाट राजनीतिमा प्रवेश गर्दै चेपाङ जस्ता वञ्चित समुदायलाई सहयोग गरेका छन् । उनले ‘भ्रष्टचारीलाई किरा परोस्’ भनेर अभियानसमेत चलाएका थिए ।
पद्धति, पारदर्शिता, इमानदारी र उत्कृष्टताको चार खम्बामा कल्याणकारी लोकतन्त्रको दर्शन बोकेर स्थापना भएको उक्त पार्टीले स्थापनाको पाँच महिनापछि सन् २०१७ को जुलाई महिनामा विवेकशील नेपाली दलसँग एकीकरण गरेको थियो ।
एकतापछि पार्टीको नाम विवेकशील साझा पार्टी राखियो । तर, २०७९ सालको स्थानीय निर्वाचनमा विवेकशील साझाले अनपेक्षितरूपमा निराशाजनक परिणाम ल्याएपछि, खराब नतिजाको पूर्णतः नैतिक जिम्मेवारी लिँदै मिश्रले पार्टीको अध्यक्ष पदबाट राजीनामा दिए ।
मिश्रले अङ्ग्रेजी साहित्य, पत्रकारिता तथा अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिमा क्रमशः त्रिभुवन विश्वविद्यालय (नेपाल), पञ्जाव विश्वविद्यालय (पाकिस्तान) र युनिभरसिटी अफ लण्डनको स्कूल अफ ओरिएण्टल एण्ड अफ्रिकन स्टडिज् (बेलायत) बाट स्नातकोत्तर गरेका छन्।
उनले पत्रकार, लेखक, कविको छवि बनाएका छन् । मिश्रले नेपाल टेलिभिजनमा एक वर्ष, र पाकिस्तानको लहोरमा स्नातकोत्तर गर्दै गर्दा त्यहाँको अग्रणी अंग्रेजी दैनिक ‘द न्युज इन्टरन्याशनल’ मा दुई वर्ष काम गरेका थिए।
उनी सन् १९९४ मा कार्यक्रम उत्पादकका रूपमा लन्डनस्थित बीबीसी नेपाली सेवामा आबद्ध भए। मिश्र सन् २००६ मा बीबीसी नेपाली सेवाका प्रमुख भएका थिए ।
बीबीसीमा कार्यरत रहँदा उनले ‘द वर्ल्ड टुडे’, ‘न्यूजआवर’ जस्ता चर्चित कार्यक्रममा काम गर्नुका साथै बीबीसी विश्व सेवाको सामाचार कक्षमा पनि काम गरे।
लन्डनस्थित बीबीसी मुख्यालयमा १५ वर्ष काम गरेपछि सन् २००९ को एप्रिलमा उनले स्थायी रूपमा नेपाल फर्कने निर्णय गरे ।
लन्डनमा हुँदा मिश्रले समान सोच भएका साथीहरूसँग मिलेर हेल्प नेपाल नेटवर्क नामक परोपकारी संस्था स्थापना गरे जसका शाखाहरू विभिन्न १४ मुलुकमा छन् ।
हेल्प नेपालले सयभन्दा बढी कक्षाकोठा, साना विद्यालय भवन र पुस्तकालय बनाउन सघाएको छ । सो संस्थाले अहिले पनि बाढी–पहिरो, आगलागी लगायतका विपद्मा नेपालभरि सहयोग गर्ने गर्छ । राजनीतिमा संलग्न भएपछि मिश्रले हेल्प नेपालबाट आफूलाई अलग गरेका थिए ।
चुनावी गणित
दुई पटकसम्म झिनो मतले काठमाडौं–१ मा पारजित भएका मिश्र यसपटक जित हात पार्ने दाउमा छन् । तर उनका लागि कांग्रेस, एमाले, नेकपा र रास्वपाका उम्मेदवारले चुनौती दिएका छन् ।
रोचक त के छ भने कुनै समय एउटै पार्टीमा बसेर काम गरेका रास्वपाका उम्मेदवार रञ्जु दर्शना र मिश्र यही निर्वाचन क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धामा छन् । काठमाडौं–१ मा मिश्रसहित ३० जना उम्मेदवार चुनावी छन् ।
यो क्षेत्रमा कांग्रेसका प्रवल थापा क्षेत्री, एमालेका मोहनराज रेग्मी, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीकी मेनुका भण्डारी, रास्वपाकी रञ्जु न्यौपाने लगायतका उम्मेदवार चर्चामा छन् । क्षेत्र नम्बर १ मा ४८ हजार ४८९ मतदाता छन् ।
Battleground Analysis
अनुकूलता
- प्रकाशमानको बहिर्गमन: दुई पटक तगारो बनेका प्रकाशमान सिंह नउठ्नु मिश्रका लागि सबैभन्दा ठूलो अवसर हो।
- सहानुभूति : "दुई पटक झिनो मतले हारेको, यसपटक त जिताउनुपर्छ" भन्ने मतदाताको भावना।
- व्यक्तिगत छवि: भ्रष्टाचार विरोधी र परोपकारी छवि।
प्रतिकूलता
- रञ्जु दर्शना (रास्वपा): हिजो एउटै पार्टीमा हुँदा मिश्रलाई भोट हाल्ने 'वैकल्पिक र युवा' मतदाताहरू यसपटक रास्वपाकी रञ्जु दर्शनातिर ढल्किन सक्छन्। यसले मिश्रको 'कोर भोट' काट्न सक्छ।
- विचारधाराको द्वन्द्व: काठमाडौं–१ का 'लिवरल' (उदारवादी) मतदाताले मिश्रको राप्रपा (कन्जरभेटिभ/राजावादी) यात्रालाई कति स्वीकार गर्छन् भन्ने चुनौती।
- संगठन: कांग्रेस र एमालेको बलियो बुथ कमिटीको तुलनामा राप्रपाको संगठन कमजोर हुनु।
राजनीतिक स्वभाव र शैली
पत्रकारितादेखि राजनीतिसम्म
बीबीसी नेपाली सेवाको आकर्षक जागिर छाडेर "देश बनाउन राजनीतिमै आउनुपर्छ" भन्दै होमिएका। उनको छवि 'पढेलेखेको, भद्र र सुसंस्कृत' नेताको छ।
परोपकारी
'हेल्प नेपाल नेटवर्क' मार्फत दशकौंदेखि शिक्षा र स्वास्थ्यमा गरेको समाजसेवा उनको बलियो पक्ष हो। "भ्रष्टाचारीलाई किरा परोस्" भन्ने नाराले उनको सुशासनप्रतिको प्रतिबद्धता झल्काउँछ।
वैचारिक यु-टर्न
सुरुमा 'कल्याणकारी लोकतन्त्र' र 'व्यवस्था परिवर्तन' को कुरा गर्ने मिश्र, पछि "विचारभन्दा माथि देश" भन्दै संवैधानिक राजतन्त्र र हिन्दु राष्ट्रको पक्षमा (राप्रपा) उभिए। यो वैचारिक बदलावलाई काठमाडौंका मतदाताले कसरी लिन्छन् भन्ने परीक्षा बाँकी छ।
धैर्यवान
लगातार दुई पटक अत्यन्तै झिनो मतान्तरले हार्दा पनि विचलित नभई "पृथ्वीनारायण शाहले पनि तेस्रो प्रयासमा जितेका थिए" भन्दै मैदानमा डटिरहने धैर्यता।
चुनावी इतिहास
| निर्वाचन | क्षेत्र | प्रतिस्पर्धी | प्रतिस्पर्धी मत | प्राप्त मत | मतान्तर | नतिजा |
|---|---|---|---|---|---|---|
| २०७४ | काठमाडौं-१ | प्रकाशमान सिंह | १०९३६ | १०११८ | ८१८ | पराजित |
| २०७९ | काठमाडौं-१ | प्रकाशमान सिंह | ७१४३ | ७०१८ | १२५ | पराजित |
राजनीतिक टाइमलाइन
पत्रकारिता हुँदै राजनीतिमा
२०५०/५१ सालमा लन्डनस्थित बीबीसी नेपाली सेवामा आबद्ध। २०६२/६३ सालमा बीबीसी नेपाली सेवाको प्रमुख । २०६५/६६ सालमा लन्डन बसाइ टुंग्याएर नेपाल फिर्ता र 'हेल्प नेपाल नेटवर्क' को नेतृत्व । २०७३ फागुनमा बीबीसीबाट राजीनामा दिई 'साझा पार्टी' स्थापना।
साझा विवेकशील एकता
२०७४ साउन मा विवेकशील नेपाली दलसँग एकता । २०७४ मंसिरमा काठमाडौं–१ बाट पहिलो पटक उम्मेदवार।
स्थानीय चुनावमा पार्टीको खराब नतिजापछि अध्यक्षबाट राजीनामा।
राजनीतिमा यू-टर्न
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) मा प्रवेश र वरिष्ठ उपाध्यक्षको जिम्मेवारी।
दोस्रो पराजय
काठमाडौं–१ मा दोस्रो पटक उम्मेदवार (१२५ मतले पराजित)।
रवीन्द्र मिश्रको उम्मेदवारि कस्तो लागयो ?



