अचानक उम्मेदवार, अनौठो प्रचार
प्रत्यक्षतर्फको उम्मेदवारी दर्ता गर्ने मिति आउन दुई दिन बाँकी हुँदासम्म महावीर पुनले चुनाव उठ्ने सोच बनाएका रहेनछन्। माघ ४ गते निर्वाचन आयोगसँग प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूको संयुक्त बैठक बस्यो। आयोगका पदाधिकारीहरूले निर्वाचन आचारसंहिता लागू भएपछि के-के गर्न पाइँदैन भन्ने ‘ब्रिफिङ’ गरे।
चुनावी सरकार नै भए पनि शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री पुनलाई शिक्षासम्बन्धी कानुन बनाउन सकिन्छ भन्ने लागेको रहेछ। तर भनेजसरी काम गर्न नपाएको भन्दै उनले म्याग्दी पुगेर उम्मेदवारी दिए।
२०११ सालमा म्याग्दीमा जन्मिएका पुनले १३ वर्ष शिक्षण पेसा अँगाले। पढाउन छाडेर अमेरिका पढ्न गए। युनिभर्सिटी अफ नेब्रास्का कर्नीबाट शिक्षाशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरे।
म्याग्दीको अन्नपूर्ण गाउँपालिकाका ग्रामीण बस्तीहरूमा ताररहित इन्टरनेट सञ्जाल विस्तार गरेको दुई दशक भइसकेको छ। त्यतिबेला सुगम भनिने कतिपय सहरवासीले समेत इन्टरनेट सुविधा पाएका थिएनन्। विज्ञान र प्रविधि क्षेत्रमा योगदान पुर्याएबापत पुनले सन् २००७ मा प्रतिष्ठित रोमन म्यागासेसे पुरस्कार प्राप्त गरे।
आफ्नो आत्मकथासम्बन्धी पुस्तक बेचेर वीरगन्जस्थित कृषि औजार कारखानालाई सहयोग जुटाइरहेका पुन जेनजी आन्दोलनपछि मन्त्री बने। निर्वाचन गराउने म्यान्डेट लिएर गठन भएको सरकारको मन्त्री बनेका उनले निर्वाचन लड्न मन्त्रीबाट राजीनामा दिए।
२०७९ को निर्वाचनमा म्याग्दीबाट नेपाली कांग्रेसका खमबहादुर गर्बुजा निर्वाचित भएका थिए। उनलाई माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादी र राष्ट्रिय जनमोर्चाले समर्थन गरेको थियो।
गत निर्वाचनमा समानुपातिकतर्फ नेकपा (एमाले) अग्रस्थानमा थियो। त्यतिबेला एमालेले १८ हजार २७३, कांग्रेसले १३ हजार ६९३, माओवादी केन्द्रले ९ हजार ७०, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले ३ हजार ५७९ र राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) ले १ हजार २५३ मत पाएको थियो।
एमालेबाट हरिकृष्ण श्रेष्ठ, कांग्रेसबाट कर्णबहादुर भण्डारी, रास्वपाबाट युवराज रोका, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीबाट अर्जुनबहादुर थापा, राप्रपाबाट डम्बरबहादुर सुवेदी, राष्ट्रिय जनमोर्चाबाट छेमबहादुर विक र प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीबाट देवेन्द्र कामीले उम्मेदवारी दिएका छन्।
निर्वाचन आचारसंहिता लाग्नुअघिसम्म पुस्तक बेच्दै भोट माग्दै गरेका पुनको प्रचार शैली चर्चामा छ। उनको शैली मतमा परिणत हुन्छ कि हुँदैन, थाहा पाउन २१ फागुन कुर्नैपर्छ।
Battleground Analysis
अनुकूलता
- भूमिपुत्र : म्याग्दीलाई विश्वमा चिनाउने व्यक्ति भएकाले जिल्लावासीमा उनीप्रति उच्च सम्मान र गर्वको भावना छ।
- इमानदारिता: भ्रष्टाचारमा नमुछिएको र देशका लागि केही गर्न खोज्ने वैज्ञानिकको छविले तटस्थ मतदातालाई तान्न सक्छ।
- जेनजी प्रभाव: नयाँ पुस्ताले उनलाई 'आइडल' मान्छन्। दलहरूप्रतिको वितृष्णाको फाइदा उनलाई हुन सक्छ। रास्वपाको समर्थनले उनलाई थप बलियो बनाएको छ ।
प्रतिकूलता
- संगठन अभाव: एमाले र कांग्रेसको गाउँ-गाउँमा जरा गाडेको संगठन छ। स्वतन्त्र उम्मेदवारसँग बुथ रक्षक समेत नहुने अवस्था हुन सक्छ।
- रास्वपाको उम्मेदवारी: रास्वपाले समर्थन गरे पनि मतपत्रमा घन्टी चुनाव चिह्न हुन्छ, जसले उनको केही भोट काटिन सक्छ ।
- विचारधारा: म्याग्दी परम्परागत रूपमा कम्युनिष्ट र कांग्रेसको गढ हो।
राजनीतिक स्वभाव र शैली
अचानक राजनीति
जीवनभर राजनीतिभन्दा टाढा रहेर आविष्कार र समाजसेवामा लागेका पुन, ७१ वर्षको उमेरमा "कानुन बनाउन संसद नै जानुपर्ने रहेछ" भन्ने निष्कर्षसहित मन्त्री पद त्यागेर मैदानमा होमिएका छन्।
अनौठो प्रचार शैली
आमसभा र भाषणभन्दा पनि आफ्नो आत्मकथा बेच्दै, वीरगन्जको कृषि औजार कारखाना ब्युँताउन चन्दा माग्दै भोट माग्ने उनको शैली नितान्त मौलिक छ।
त्यागी छवि
जेनजी आन्दोलनपछि बनेको सरकारमा मन्त्री हुनुभयो, तर आचारसंहिताका कारण काम गर्न नपाएपछि पदमा टाँसिरहनु भन्दा राजीनामा दिएर जनतामा जानुले उहाँको 'पदलोलुपता नभएको' चरित्र देखाउँछ।
डिजिटल पायोनियर
म्याग्दीका विकट गाउँमा ताररहित इन्टरनेटपुर्याएर विश्वलाई चकित पार्ने 'भिजनरी' व्यक्तित्व।
चुनावी इतिहास
| निर्वाचन | क्षेत्र | प्रतिस्पर्धी | प्रतिस्पर्धी मत | प्राप्त मत | मतान्तर | नतिजा |
|---|---|---|---|---|---|---|
| २०८२ | म्याग्दी-१ | पहिलो चुनाव |
राजनीतिक टाइमलाइन
गाउँ-गाउँमा इन्टरनेट
१३ वर्ष शिक्षण पेसा। अमेरिकाको नेब्रास्का युनिभर्सिटीबाट शिक्षाशास्त्रमा स्नातकोत्तर। २०५८/५९ सालतिर म्याग्दीका गाउँहरूमा ताररहित इन्टरनेट सञ्जाल विस्तार (नेपाल वायरलेस नेटवर्किङ प्रोजेक्टको सुरुवात)।
रोमन म्यागासेसे पुरस्कार
२०६४: एशियाको नोबेल पुरस्कार मानिने रोमन म्यागासेसे पुरस्कार प्राप्त। २०६९ : राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रको स्थापना (औपचारिक दर्ता तथा सुरुवात)।
मन्त्री
जेनजी आन्दोलनपछि बनेको चुनावी सरकारमा शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री।
चुनावी मैदानमा
मन्त्री पदबाट राजीनामा। म्याग्दी–१ बाट स्वतन्त्र उम्मेदवारी दर्ता।
महावीर पुनको उम्मेदवारि कस्तो लागयो ?
निकटतम प्रतिद्वन्दी
