भक्तपुर–२ मा चौथो प्रतिस्पर्धा, दोस्रो जितको खोजी
नेकपा एमालेको ११ औं महाधिवेशनबाट सचिव पदमा निर्वाचित महेश बस्नेत भक्तपुर–२ का लागि पुनः उम्मेदवार बनेका छन्। महाधिवेशनबाट ९ सचिव निर्वाचित हुँदा बस्नेतले उक्त पदका प्रतिस्पर्धीमध्ये सर्वाधिक मत प्राप्त गरेका थिए।
भक्तपुर–२ मा कांग्रेस भक्तपुरका सभापति दुर्लभ थापासँग अघिल्लोपटक पराजित भएका बस्नेतका लागि यसपटक प्रतिस्पर्धीहरू नयाँ छन्। ५१ वर्षीय बस्नेतले संसदीय निर्वाचनमा यसअघि तीनपटक प्रतिस्पर्धा गरे पनि २०७४ सालको निर्वाचनबाहेक अन्यमा जित हासिल गर्न सकेनन्।
२०३१ साल माघमा भक्तपुरमा जन्मिएका महेश बस्नेत २०४९ सालमा एमालेको साधारण सदस्य भएका थिए। त्यसयताको उथलपुथलपूर्ण राजनीतिमा एमालेभित्र राम्रो प्रगति गर्ने नेतामा उनी पर्छन्। पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीका ‘खास पात्र’ मानिने बस्नेत जेनजी आन्दोलनपछि एमालेबाट सार्वजनिक प्रतिक्रिया व्यक्त गर्ने पहिलो व्यक्ति थिए।
विपक्षीप्रति खरो टिप्पणी गरेर चर्चामा आइरहने बस्नेत यसै क्षेत्रमा अवस्थित सूर्यविनायक नगरपालिका–७ का स्थायी बासिन्दा हुन्। कानुनमा स्नातकसम्म अध्ययन गरेका उनले २०५४ सालदेखि नै निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गर्न थालेका हुन्। २०५४ सालको स्थानीय निकायको निर्वाचनमा उनी गुण्डु गाविसको अध्यक्षमा निर्वाचित भएका थिए।
त्यतिबेला २३ वर्ष पुगेका उनी देशभरका निर्वाचित गाविस अध्यक्षमध्ये सबैभन्दा कान्छा थिए। बस्नेतले जुन स्थानमा गाविस अध्यक्ष जिते, त्यही ठाउँमा पार्टी अध्यक्ष ओलीको निवास बनाउन उनी सक्रिय भएर लागे। जेनजी आन्दोलनपछि बालकोटस्थित निवास ध्वस्त भएपछि बस्नेतकै पहलमा अध्यक्ष ओलीका लागि गुण्डुमा भाडाको घरको व्यवस्था गरिएको छ।
तत्कालीन माओवादीको युवा संगठन वाइसिएलसँग मुकाबिला गर्न एमालेद्वारा गठित ‘युथ फोर्स’का संस्थापक अध्यक्ष बस्नेत हुन्। शान्ति प्रक्रियामा आइसकेपछि पनि वाइसिएलको ज्यादती कायमै रहेको भन्दै प्रतिवाद गर्न एमालेले बस्नेतको नेतृत्वमा उक्त दस्ता गठन गरेको थियो।
त्यसपछि सहरमा वाइसिएल र युथ फोर्सबीच दैनिकजसो भिडन्त हुने अवस्था सिर्जना भयो। पछि माउ पार्टीहरूले ती सांगठनिक संरचनालाई केही समयका लागि स्थगित गरे।
‘वाईसिएलको बलमिच्याइँको प्रतिकार गरेको’ जससँगै एमालेले उनलाई २०७० सालको दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा भक्तपुर–२ बाट टिकट दियो। तर, उनी नेपाली कांग्रेसका रामेश्वर ढुंगेलसँग पराजित भए।
२०७१ सालमा एमाले अध्यक्षमा ओली निर्वाचित भएसँगै उनी पार्टीमा शक्तिशाली हुँदै गए। पहिलोपटक संसदीय चुनाव नजिते पनि ओलीले उनलाई मन्त्री बनाए। २०७२ सालको संविधान जारी हुनुअघि सांसद नभए पनि ६ महिनासम्म मन्त्री हुन पाउने व्यवस्थाअनुसार बस्नेतलाई अध्यक्ष ओलीले मन्त्री बनाएका थिए। बस्नेत २०७१ भदौदेखि २०७२ असोजसम्म उद्योगमन्त्री बने।
प्रतिनिधिसभाका लागि उम्मेदवार हुन उनले दोस्रोपटक २०७४ सालको निर्वाचनमा टिकट पाए। एमाले–माओवादी केन्द्रको वाम गठबन्धन भएको उक्त निर्वाचनमा उनले भक्तपुर–२ मा कांग्रेसका उम्मेदवार दमननाथ ढुंगानालाई पराजित गर्दै प्रतिनिधिसभा सदस्य जिते।
बस्नेत अहिले भक्तपुर–२ मा चौथोपटक प्रतिस्पर्धामा छन्। यस क्षेत्रमा कांग्रेसले नयाँ अनुहारलाई प्रतिस्पर्धी बनाएको छ। बस्नेतका प्रतिस्पर्धीका रूपमा कांग्रेसका कविर राणा, रास्वपाका राजीव खत्री, उज्यालो नेपाल पार्टीका जितराम लामा र प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीका जन्मदेव जैसी लगायत मैदानमा छन्।
भक्तपुर–२ मा यसपटक दलगत र स्वतन्त्र गरी कुल ३२ जना उम्मेदवार चुनावी प्रतिस्पर्धामा छन्।
Battleground Analysis
अनुकूलता
- पार्टी म्यान्डेट: महाधिवेशनमा सचिवमा सर्वाधिक मत ल्याएर जितेकाले कार्यकर्ता पंक्तिमा उच्च मनोबल।
- संगठन: युथ फोर्स र एमालेको बलियो सञ्जाल। सूर्यविनायक नगरपालिकामा एमालेको पकड।
- विपक्षीको नयाँपन: कांग्रेसका कविर राणा नयाँ भएकाले बस्नेतको 'हेभीवेट' छविसँग प्रतिस्पर्धा गर्न गाह्रो हुन सक्छ।
प्रतिकूलता
- छवि: जेनजी आन्दोलनपछि एमाले र ओलीको बचाउमा सबैभन्दा पहिले बोल्ने व्यक्ति भएकाले आक्रोशित युवा पुस्ताले बस्नेतलाई 'तारो' बनाउन सक्छन्।
- रास्वपाको प्रभाव: नयाँ बस्ती र सहरी मतदाता (जसले २०७४ मा बस्नेतलाई भोट हालेका थिए) अब रास्वपातिर ढल्किँदा एमालेको भोट बैंकमा क्षति पुग्न सक्छ।
- नेमकिपा फ्याक्टर: भक्तपुरमा नेपाल मजदुर किसान पार्टी (नेमकिपा) को भोट निर्णायक हुन्छ।
राजनीतिक स्वभाव र शैली
युथ फोर्सका संस्थापक
माओवादीको 'वाइसिएल' को आक्रामकता रोक्न 'युथ फोर्स' गठन गरेर सडकमा कडा प्रतिवाद गरेको इतिहास। उनको राजनीतिमा 'मसल र मोबिलाइजेसन' को प्रभाव देखिन्छ।
ओलीका विश्वासपात्र
केपी शर्मा ओलीसँगको सम्बन्ध 'नङ र मासु' जस्तै छ। जेनजी आन्दोलनपछि बालकोट निवास ध्वस्त हुँदा अध्यक्ष ओलीलाई आफ्नै गाउँ गुण्डुमा घर खोजेर राख्नुले उनको वफादारी पुष्टि गर्छ।
विकास र विवाद
भक्तपुरमा अर्बौंको बजेट भित्र्याएर विकास गरेको दाबी गर्ने बस्नेत, आफ्ना विवादास्पद अभिव्यक्ति र विपक्षीप्रतिको खरो टिप्पणीका कारण सधैं चर्चा र विवादमा रहन्छन्।
कमब्याकको प्रयास
पार्टीको ११औं महाधिवेशनमा सचिवहरूमध्ये सर्वाधिक मत ल्याएर जितेका बस्नेत, २०७९ को संसदीय हारको बदला लिन र आफ्नो 'पावर' देखाउन आतुर छन्।
चुनावी इतिहास
| निर्वाचन | क्षेत्र | प्रतिस्पर्धी | प्रतिस्पर्धी मत | प्राप्त मत | मतान्तर | नतिजा |
|---|---|---|---|---|---|---|
| २०७० | भक्तपुर-२ | रामेश्वर ढुंगेल | २१११९ | १६०६८ | ५०५१ | पराजित |
| २०७४ | भक्तपुर-२ | दमननाथ ढुंगाना | १८६८७ | ३६४१२ | १७७२५ |
|
| २०७९ | भक्तपुर-२ | दुर्लभ थापा | २३२३९ | २३२८२ | ९५७ | पराजित |
राजनीतिक टाइमलाइन
२०४९: नेकपा (एमाले) को साधारण सदस्य। २०५४: २३ वर्षको उमेरमा गुण्डु गाविसको अध्यक्ष निर्वाचित (देशकै कान्छो गाविस अध्यक्ष)। २०६० को दशक: युथ फोर्सको संस्थापक अध्यक्ष। माओवादीसँगको सडक संघर्षमा नेतृत्व।
पराजय
भक्तपुर–२ बाट पहिलो संसदीय प्रतिस्पर्धा (कांग्रेसका रामेश्वर ढुंगेलसँग पराजित)।
सांसद नहुँदै केपी ओलीको क्याबिनेटामा उद्योग मन्त्री।
निर्वाचनमा जय-पराजय
२०७४: भक्तपुर–२ बाट दमननाथ ढुंगानालाई भारी मतले हराउँदै प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचित। २०७९: कांग्रेसका दुर्लभ थापासँग झिनो मतले पराजित।
एमाले सचिवमा निर्वाचित
एमालेको ११औं महाधिवेशनमा सचिव (सर्वाधिक मत) निर्वाचित। भक्तपुर–२ बाट चौथोपटक उम्मेदवार।
महेश बस्नेतको उम्मेदवारि कस्तो लागयो ?

