बासना थापा : पुरुष उम्मेदवारको हुलमा एक्लो महिला प्रतिनिधि

१५ जेठ २०३७ मा काठमाडौं महानगरपालिका–९, मा जन्मिएकी बासना थापा पहिलोपटक संसदीय प्रतिस्पर्धामा उत्रिएकी छन् । युवा नेतृ बासनालाई नेपाली कांग्रेसले दैलेख निर्वाचन क्षेत्र नम्बर–१ बाट उम्मेदवार बनाएको छ । जहाँ, उनी एमालेका रवीन्द्रराज शर्मा, नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका अम्मरबहादुर थापा र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका नन्दकिशोर बस्नेतलगायतसँग प्रतिस्पर्धा गर्दै छिन् । 

अनुभवी र स्थापित नेताहरूको भीडमा कांग्रेसले नयाँ पुस्ता र महिला नेतृत्वमाथि भरोसा देखाएको छ । कर्णालीका १० जिल्लाका १२ निर्वाचन क्षेत्रमा प्रत्यक्षतर्फ एमाले र नेकपाका महिला उम्मेदवार शून्य छन् ।

बासना पहिलोपटक २०७४ मा भएको स्थानीय तह निर्वाचनबाट दैलेखको नारायण नगरपालिकाको उपप्रमुखमा उम्मेदवार बनेकी थिइन् । ४ हजार ८६६ मत प्राप्त गरेकी उनी एमालेकी सावित्री मल्लसँग ५७७ मतले पराजित भइन् ।

२०७४ मै भएको प्रदेश र प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा एमाले र माओवादी केन्द्रबीच वाम गठबन्धन बनेपछि यहाँ कांग्रेस कमजोर देखियो । वाम गठबन्धनको तर्फबाट एमालेका रवीन्द्रराज शर्मा उम्मेदवार थिए । २३ हजार ७७३ मतसहित उनी दैलेख १ बाट प्रतिनिसभा सदस्यमा निर्वाचित भए ।

कांग्रेसले यहाँ उम्मेदवारी दिएको थिएन । राप्रपासँग साझेदारी गरेकाले उनले राप्रपाका दीपककुमार शाहीलाई समर्थन गरेको थियो । तर, दीपककुमार १७ हजार २५२ मत मात्र ल्याउन सफल भए ।

२०७९ सम्म आउँदा २०७४ को गठबन्धन छिन्नभिन्न भइसकेको थियो । नेकपा एमाले र माओवादी मिलेर पहिले नेकपा नामको पार्टी गठन गरेका थिए । पछि त्यो विघटन भयो र दुवै आआफ्नो पूर्वअवस्थामा फर्किए । यी दुई वामपन्थी दलबीचको विवाद वैमनस्यतामै पुगिसकेको थियो । त्यसैले २०७९ मा कांग्रेस–माओवादी, नेकपा एकीकृत समाजवादी (एमाले विभाजनपछि बनेको पार्टी), राष्ट्रिय जनमोर्चासहितको गठबन्धन बनेको थियो ।

यही गठबन्धनको तर्फबाट एकीकृत समाजवादीका अम्मरबहादुर थापा उम्मेदवार बने । अम्मरबहादुर १८ हजार २९७ मतसहित प्रतिनिधिसभा सदस्य बने ।

कुनै समय कांग्रेसको बलियो प्रभाव क्षेत्र मानिने दैलेखका कांग्रेस कार्यकर्ता र शुभेच्छुकले त्यसपटक पनि रुख चिह्नमा मत हाल्न पाएनन् । बहुदलीय व्यवस्थाको पुनर्स्थापनापछि २०४८ र ०५१ मा भएका आमनिर्वाचन तथा ०६४ को संविधानसभा निर्वाचनमा यहाँ कांग्रेसका उम्मेदवार विजयी भएका थिए ।

०७० को संविधानसभा निर्वाचनमा कांग्रेसका उम्मेदवार गणेश खड्का पराजित भए । त्यसयता पहिलोपटक कांग्रेसले यहाँ आफ्नो उम्मेदवार उठाएको हो । अर्थात् १२ वर्षपछि कांग्रेसले आफ्नो उम्मेदवार अघि सारेको हो । काठमाडौंमा जन्मे हुर्किएकी र २०५९ मा विवाह गरेर दैलेख आएकी बासनाले यसपटक मौका पाएकी छन् ।

हाल दैलेख नारायण नगरपालिकाकी स्थायी बासिन्दा बासना राजनीतिक परिवारमै हुर्किइन् । उनका हजुरबुवा नरबहादुर थापा २०१५ सालको निर्वाचनमा काठमाडौं क्षेत्र नम्बर–१ (हालको ९) बाट निर्वाचित भएका थिए ।

कांग्रेसको पारिवारिक विरासतलाई पछ्याएकी बासना विद्यार्थी राजनीतिबाट कांग्रेसमा जोडिइन् । २०५७ सालमा नेपाली कांग्रेसनिकट विद्यार्थी सङ्गठन नेविसंघमा आबद्ध उनी २०६१ सालमा दैलेख जिल्लाबाट नेपाली कांग्रेसको क्रियाशील सदस्य बनेकी हुन् । त्यसयता पार्टी सङ्गठनमा सक्रियता, विभिन्न सामाजिक संघसंस्थामा आबद्धता र समाजसेवामा अग्रसरता निरन्तर छ ।

नेपाली कांग्रेसको १४औं महाधिवेशनमा पनि शेखर–गगन पक्षबाट उनले केन्द्रीय सदस्य पदमा उम्मेदवारी दिएकी थिइन्, जहाँ उनी पराजित भइन् । कांग्रेसको १३ औं महाधिवेशनकी प्रतिनिधि उनी १४औंसम्म पुग्दा महासमिति सदस्य बनेकी थिइन् । 

राजनीतिक सक्रियतासँगै उनले होटल व्यवसाय पनि चलाइरहेकी छन् । लायन्सलगायतका सामाजिक संस्थाहरूबाट पनि सामाजिक कार्यमा संलग्न छिन् ।

‘जेनजी पुस्ताको माग र चाहनाअनुसार परिवर्तित कांग्रेसले जेनजी आन्दोलनको मर्म र भावनालाई नै आत्मसाथ गर्दै मलाई उम्मेदवार बनाएको हो,’ उनको प्रतिक्रियया छ, ‘मेरो उम्मेदवारीले पुस्तान्तरण र परिवर्तनको एजेन्डा स्थापित गरेको छ ।’

उनले भारतको भीमराव विश्वविद्यालयबाट समाजशास्त्रमा स्नातकोत्तर गरेकी छन् ।

अनुकूलता

विद्यार्थीकालदेखि नै राजनीतिमा संलग्न भएकी बासन दैलेखका अन्य सामाजिक गतिविधिमा समेत सक्रिय छिन् । सामाजिक विभेद, विपन्न र महिलाहरूको आर्थिक सवलीकरणमा उनको सक्रियता छ । राजनीतिमा पुस्तान्तरण र परिवर्तनको एजेन्डा उठाउँदै आएकी बासना दैलेख १ मा पुरुष उम्मेदवारहरूको भीडमा एक्ली महिला उम्मेदवार हुन् ।

प्रतिकूलता

जनप्रतिनिधिका रूपमा भूमिका निर्वाह गरेको अनुभव छैन । विद्यार्थीकालदेखि नै राजनीतिमा जोडिए पनि उनले पार्टीको महत्वपूर्ण सांगठनिक जिम्मेवारी निर्वाह गरेकी छैनन् ।

व्यक्तिगत विवरण

नाम: बासना थापा

जन्म : २०३७ साल जेठ १५

जन्मस्थान : काठमाडौं

स्थायी ठेगाना:  दैलेख नारायण नगरपालिका

शिक्षा: स्नातकोत्तर

२०८२ : प्रतिनिधिसभा सदस्य उम्मेदवार

२०६१ : दैलेखबाट नेपाली कांग्रेसको क्रियाशील सदस्य

२०७२ : १३ औं महाधिवेशन प्रतिनिधि

२०७८ : १४ औं महाधिवेशनमा केन्द्रीय सदस्यको उम्मेदवार

२०७४ : दैलेखको नारायण नगरपालिका उपप्रमुखको उम्मेदवार

२०८२ : प्रतिनिधिसभा सदस्यको उम्मेदवार